Terapist için "KVKK uyumlu video görüşme" çoğu zaman bir damga ya da etiket gibi düşünülür. Oysa pratikte bu, her seansta yeniden kurulan bir süreçtir. Hangi aracı seçtiğin kadar, o araçla nasıl çalıştığın da uyumun parçasıdır.
Bu yazı, danışanla görüşmeyi ekrana taşıyan terapistin gündelik kararlarını sadeleştirmek için yazıldı. Hukuki bir metin değil; klinik akışı bozmadan, yükümlülükleri yerine getirmenin pratik çerçevesidir. Hedefimiz, terapistin seans anında "acaba bu doğru mu?" sorusuyla bölünmeden çalışabilmesi.
KVKK'nın terapiste yüklediği temel görevler
Terapist, danışanına ait bilgileri işlediği anda hukuken bir veri sorumlusu konumuna geçer. Bu, sadece büyük kurumlara değil; tek başına çalışan bağımsız bir terapiste de düşen bir roldür. Veri sorumlusu olmak demek, danışana ait bilginin "ne için, ne kadar süre, kimle paylaşılarak" işlendiğini bilmek ve bunu belgelemek anlamına gelir.
Çoğu terapist için bu rol görünmez kalır. Çünkü seans notları kişiseldir, danışan zaten "biliyordur", sistem küçüktür. Ancak KVKK ölçeği değil, veri türünü önemser; ve psikolojik sağlık verisi mevzuatın en hassas kategorisinde yer alır.
Veri sorumluluğu rolü birkaç temel görevle gelir:
- Aydınlatma yükümlülüğü: Danışanın hangi verisinin, neden ve ne kadar süre işleneceğini önceden bilmesini sağlamak.
- Açık rıza: Aydınlatma metninden ayrı bir belge ile, gerçekten gerekli olduğu durumlarda alınan onay.
- Veri minimizasyonu: Yalnızca seans için gereken bilgiyi toplamak, fazlasını tutmamak.
- Güvenlik tedbirleri: Hem teknik (şifreleme, erişim kontrolü) hem idari (kim hangi dosyaya bakabilir) düzeyde.
- Süre sınırı: Saklanan her verinin bir saklama ve imha politikası olmalı.
KVKK uyumu, bir kez alınan bir sertifika değil; her seansta yeniden kurulan bir süreçtir.
2026 başında KVKK Kurulu yeni bir ilke kararıyla aydınlatma metni ile açık rıza metninin ayrı belgeler olarak hazırlanması gerektiğini netleştirdi. Aynı sayfada bile olsalar, başlıkları ve onay alanları birbirinden bağımsız olmalı. Bu fark, küçük gibi görünür ama denetim halinde kritik olur. Mevcut aydınlatma şablonunu kullanıyorsan aydınlatma metni örneğimize bakarak yapını gözden geçirmek iyi bir başlangıç.
Video görüşme için kritik üç başlık
KVKK metni genel; video görüşme ise özel bir bağlam. Online seanslarda terapist tarafında çoğunlukla aynı üç soru tekrar eder.
Kayıt politikan ne diyor?
Çoğu terapist seans kaydı tutmaz. Bu doğru bir tercihtir; çünkü kayıt bir kez alındığında onun saklanması, korunması, talep halinde silinmesi gibi yeni yükümlülükler doğar.
Önemli olan bu kararın yazılı olması:
- Aydınlatma metnine "ses ve görüntü kaydı alınmaz" cümlesi eklenmeli.
- Eğer süpervizyon için nadiren kayıt alınıyorsa, bunun ayrı ve açık rızalı bir süreçle yapılması gerekir.
- Danışan tarafından izinsiz kayıt alınmasının hukuka aykırı olduğu seans başında sözlü olarak da hatırlatılabilir.
Kayıt yoksa hangi verinin işlendiği netleşir: ad, iletişim bilgisi, randevu zamanı ve seans notları. Bu sınır seansın bütününe taşınır.
Bağlantı şifrelenmiş mi?
Görüntülü görüşmenin temel teknik güvenlik kriteri uçtan uca şifrelemedir. Yani danışan ile terapist arasındaki ses ve görüntünün, akışın ortasındaki sunucu tarafından bile okunamaması.
Şifrelemenin nasıl çalıştığını ve neyi koruyup neyi korumadığını detaylı şekilde uçtan uca şifreleme açıklamasında ele aldık. Burada şu üç soruyu sormak yeterli:
- Görüşme uçtan uca şifreli mi, yoksa sadece "iletim sırasında şifreli" mi?
- Kullanılan altyapı sunucularda görüntü ya da ses kaydını tutuyor mu?
- Anahtar yönetimi nerede yapılıyor — terapistte mi, sağlayıcıda mı?
Üçüncü taraflar nereye değiyor?
KVKK'nın en sık atlanan boyutu budur. Görüntülü görüşme bir araçla yapılırken, randevu farklı bir takvimde, ödeme bambaşka bir altyapıda, danışan yazışmaları ise bir mesajlaşma uygulamasında akabilir.
Her bir aracın verinin nereye gittiğini ayrı ayrı değerlendirmek gerekir:
- Sunucular Türkiye'de mi, yurt dışında mı?
- Yurt dışına aktarım varsa açık rıza alınmış mı?
- Sağlayıcı KVKK kapsamında bir "veri işleyen" sözleşmesi sunuyor mu?
Görüntü güvenli olsa bile, randevu hatırlatması üçüncü bir uygulamadan gönderiliyorsa zincirin en zayıf halkası orasıdır. Veri minimizasyonu prensibi tam da bu noktada işe yarar: her ek araç, ek bir risk yüzeyi açar. Bir aracı eklemeden önce "danışan deneyimine bu kadar faydası var mı?" diye sormak, hem klinik hem hukuki yükü hafifletir.
Yaygın senaryolar
Teorik çerçeve oturduğunda asıl soru gündelik tercihlerde başlar. Üç senaryo neredeyse her terapistin gündemine girer.
WhatsApp ile seans yapılır mı?
Pratik cevap: temel seans aracı olarak önerilmez.
WhatsApp uçtan uca şifreli bir mesajlaşma sağlar, ancak iki kritik mesele vardır. Birincisi, kişisel veriler ana şirketin yurt dışındaki altyapısında işlenir; bu KVKK açısından ek bir aktarım ve açık rıza meselesi doğurur. KVKK Kurulu, WhatsApp'ın veri aktarım politikalarını birden çok kez incelemiş ve kullanıcının ek açık rızasının net olarak alınması gerektiğini hatırlatmıştır.
İkincisi klinik bir mesele: terapist kontrol hissini koruyamaz. Danışan ekranda mesajları, profil resimlerini, başka grupları görür. Seansa giriş "konsantre olunan bir alan" olmaktan çıkar; terapötik temas daha başlamadan dağılır.
Kısa lojistik iletişim (randevu doğrulama gibi) için kullanılabilir; ama bunun bile aydınlatma metninde belirtilmesi tutarlı bir yaklaşımdır.
Şifreleme tek başına yeterli değildir; verinin nereye gittiği, nasıl saklandığı ve danışanın deneyimini nasıl şekillendirdiği bir bütün olarak değerlendirilmelidir.
Zoom kullanılabilir mi?
Kullanılabilir, ama koşullarla. Zoom kayıt özelliği seans öncesi kapatılmış olmalı, hesap düzeyinde bekleme odası ve şifre koruması açık olmalı, ücretli plan ile veri işleyen sözleşmesi imzalanmış olmalı. Bu adımlar yapılmadığında Zoom da KVKK açısından "uygun" sayılamaz.
Generic video konferans araçlarıyla terapi-spesifik platformların farkını platform seçim yazımızda ayrıntılı ele aldık.
Kayıt aldığım seansları nerede tutmalıyım?
Eğer süpervizyon ya da klinik araştırma için kayıt alıyorsan, dosyaların güvenli ve şifreli bir ortamda durması yeterli değildir. Şu üç başlığı yazılı bir politika olarak tutmak gerekir:
- Kayıt ne kadar süre saklanacak ve sonra nasıl imha edilecek?
- Hangi cihaz ve hesaplarda yedeği bulunabilir?
- Danışan dilediği an silme talebinde bulunduğunda kim ne yapar?
Bu sorular cevapsız kaldığında, "iyi niyetli saklama" zamanla denetlenemez bir arşive dönüşür. Pratik öneri: kaydı yalnızca süpervizyon süresince tutmak, hedefe ulaşıldığında silmek ve silme adımının da bir tarihle belgelendiğinden emin olmak.
Danışan sicile işler mi?
Online seans alan danışanların sıkça sorduğu bu soru, terapistin de doğrudan yanıtlayabilmesi gereken bir mahremiyet sorusudur. Online görüşme bir sağlık kuruluşundan alınan psikiyatrik tanı değildir; danışan ile terapist arasında kalır. Resmi bir sağlık kaydı oluşmaz, SGK ya da başka bir kuruma otomatik bir bildirim gitmez.
Bu netliği danışanla seans öncesinde sözlü olarak paylaşmak güveni hızla kurar. Aydınlatma metnine eklenecek bir cümle ile de yazılı hale getirilebilir.
Pratik uyum kontrol listesi
Aşağıdaki sorulara net cevap verebiliyorsan günlük pratiğin makul bir uyum seviyesindedir. Boşluk kalan yerler, üzerinde çalışılacak alanlardır.
- Aydınlatma metnim güncel mi ve açık rıza metninden ayrı mı duruyor?
- Hangi verileri ne süre tuttuğumu yazılı olarak belirledim mi?
- Seans aracım uçtan uca şifreli mi, sağlayıcı bu konuda net belge sunuyor mu?
- Randevu, ödeme, mesajlaşma akışlarının her birinin nereye veri gönderdiğini biliyor muyum?
- Kayıt alıyorsam, süresi ve imhası yazılı bir politikaya bağlı mı?
- Danışan, "verilerimi silin" talebi geldiğinde işleyeceğim adımlar bende hazır mı?
KVKK uyumlu video görüşme, kâğıt üzerinde bir uyumdan çok, terapistin haftalık ritmine yedirilmiş alışkanlıklarla kurulur. Bu yazıdaki çerçeveyi pratiğine taşımak için KVKK uyumlu altyapımızı inceleyebilirsin.